Co to jest ChAD? Rozpowszechnienie. Przebieg. Leczenie. Rokowanie.
Reklama:
(synonimy: zaburzenia afektywne dwubiegunowe, dawniej: psychoza maniakalno-depresyjna)
Już w VI wieku n.e. zauważono, że u niektórych osób występują powtarzające się epizody depresji i manii, jednak termin "psychozy maniakalno-depresyjnej" (manisch-depressive Irresein) został wprowadzony dopiero w 1899 roku przez Kraepelina.
Co to jest choroba afektywna dwubiegunowa (ChAD)?
Jest to grupa zaburzeń, w przebiegu których występują przeciwstawne zaburzenia nastroju i aktywności: zespoły depresyjne i maniakalne (tzw. ChAD typu I) lub zespoły depresyjne i hipomaniakalne (tzw. ChAD typu II). ChAD rozpoznaje się również u osób, które doświadczają wyłącznie epizodów maniakalnych (zakładając, że epizody łagodnej depresji mogły pozostać u nich niezauważone). U większości chorych epizody choroby oddzielone są okresami zdrowia (tzw. intermisji), ale u niektórych następują one bezpośrednio po sobie.
Aby zrozumieć istotę ChAD, trzeba wiedzieć czym jest depresja i mania. Główne objawy tych zaburzeń przedstawiono w tabeli 1.1. Epizody depresji i manii mogą mieć różne nasilenie. Depresji w przebiegu ChAD towarzyszy zazwyczaj umiarkowanie nasilone spowolnienie ruchowe, niezbyt nasilony lęk, a nierzadko również różnego rodzaju dolegliwości somatyczne i nadmierna potrzeba snu. W miarę wzrastania częstości nawrotów, zwłaszcza u osób po 50 roku życia, pojawiają się epizody depresyjne z dużym lękiem, niepokojem i urojeniami depresyjnymi.
Tabela 1.1 Główne objawy depresji i manii:
Występująca w przebiegu ChAD typu II hipomania to mania o mniejszym nasileniu. W jej przebiegu utrzymuje się stałe, łagodne podwyższenie nastroju, wyraźnie dobre samopoczucie, dotyczące sprawności zarówno fizycznej, jak i psychicznej. Energia i aktywność są zwiększone. Pojawia się również zwiększona liczba i intensywność kontaktów z otoczeniem, gadatliwość, tendencja do spoufalania się. Popęd seksualny jest wzmożony, a potrzeba snu zmniejszona. Wszystkie te objawy są jednak na tyle łagodne, że życie codzienne chorego nie jest zaburzone, a otoczenie nie reaguje negatywnie na jego zachowanie. Hipomania może ujawniać się również mniej dobrodusznie - drażliwością, zarozumiałością i ordynarnymi zachowaniami.
Rozpowszechnienie
Szacuje się, że rozpowszechnienie ChAD waha się między 0,4% a 1,5%, przy czym zaburzenia typu I występują częściej niż typu II, a przypadki występowania wyłącznie nawrotów manii należą do rzadkości. ChAD występuje niemal równie często u kobiet jak u mężczyzn.
Przebieg
Choroba może rozpocząć się w każdym wieku - u większości osób pierwszy epizod występuje między 20 a 30 rokiem życia, u co trzeciej osoby przed 20 rokiem życia, a jedynie u 1-2% po 60 roku życia. Zazwyczaj pierwszym epizodem, szczególnie u kobiet, jest epizod depresyjny, przechodzący bezpośrednio w epizod maniakalny. U wielu chorych początek choroby oraz większość nawrotów pojawia się bez uchwytnych przyczyn zewnętrznych, jednak u niektórych czynnikiem wyzwalającym są ważne wydarzenia życiowe (np. utrata kogoś bliskiego, zawód emocjonalny, przeprowadzka, nowe obowiązki, zmiana pracy, utrata pracy, pogorszenie się sytuacji materialnej, sukces życiowy), wydarzenia związane ze stanem zdrowia (np. ciężka choroba, ból, zatrucie, u kobiet dość często poród), niektóre leki lub substancje innego rodzaju. Epizod maniakalny często rozpoczyna się nagle, objawy narastają w ciągu kilku dni i zazwyczaj podobnie szybko ustępują. Początek epizodu depresyjnego jest wolniejszy, u większości chorych objawy narastają w ciągu kilkunastu dni.
Co to jest choroba afektywna dwubiegunowa (ChAD)?
Jest to grupa zaburzeń, w przebiegu których występują przeciwstawne zaburzenia nastroju i aktywności: zespoły depresyjne i maniakalne (tzw. ChAD typu I) lub zespoły depresyjne i hipomaniakalne (tzw. ChAD typu II). ChAD rozpoznaje się również u osób, które doświadczają wyłącznie epizodów maniakalnych (zakładając, że epizody łagodnej depresji mogły pozostać u nich niezauważone). U większości chorych epizody choroby oddzielone są okresami zdrowia (tzw. intermisji), ale u niektórych następują one bezpośrednio po sobie.
Aby zrozumieć istotę ChAD, trzeba wiedzieć czym jest depresja i mania. Główne objawy tych zaburzeń przedstawiono w tabeli 1.1. Epizody depresji i manii mogą mieć różne nasilenie. Depresji w przebiegu ChAD towarzyszy zazwyczaj umiarkowanie nasilone spowolnienie ruchowe, niezbyt nasilony lęk, a nierzadko również różnego rodzaju dolegliwości somatyczne i nadmierna potrzeba snu. W miarę wzrastania częstości nawrotów, zwłaszcza u osób po 50 roku życia, pojawiają się epizody depresyjne z dużym lękiem, niepokojem i urojeniami depresyjnymi.
Tabela 1.1 Główne objawy depresji i manii:
Występująca w przebiegu ChAD typu II hipomania to mania o mniejszym nasileniu. W jej przebiegu utrzymuje się stałe, łagodne podwyższenie nastroju, wyraźnie dobre samopoczucie, dotyczące sprawności zarówno fizycznej, jak i psychicznej. Energia i aktywność są zwiększone. Pojawia się również zwiększona liczba i intensywność kontaktów z otoczeniem, gadatliwość, tendencja do spoufalania się. Popęd seksualny jest wzmożony, a potrzeba snu zmniejszona. Wszystkie te objawy są jednak na tyle łagodne, że życie codzienne chorego nie jest zaburzone, a otoczenie nie reaguje negatywnie na jego zachowanie. Hipomania może ujawniać się również mniej dobrodusznie - drażliwością, zarozumiałością i ordynarnymi zachowaniami.
Rozpowszechnienie
Szacuje się, że rozpowszechnienie ChAD waha się między 0,4% a 1,5%, przy czym zaburzenia typu I występują częściej niż typu II, a przypadki występowania wyłącznie nawrotów manii należą do rzadkości. ChAD występuje niemal równie często u kobiet jak u mężczyzn.
Przebieg
Choroba może rozpocząć się w każdym wieku - u większości osób pierwszy epizod występuje między 20 a 30 rokiem życia, u co trzeciej osoby przed 20 rokiem życia, a jedynie u 1-2% po 60 roku życia. Zazwyczaj pierwszym epizodem, szczególnie u kobiet, jest epizod depresyjny, przechodzący bezpośrednio w epizod maniakalny. U wielu chorych początek choroby oraz większość nawrotów pojawia się bez uchwytnych przyczyn zewnętrznych, jednak u niektórych czynnikiem wyzwalającym są ważne wydarzenia życiowe (np. utrata kogoś bliskiego, zawód emocjonalny, przeprowadzka, nowe obowiązki, zmiana pracy, utrata pracy, pogorszenie się sytuacji materialnej, sukces życiowy), wydarzenia związane ze stanem zdrowia (np. ciężka choroba, ból, zatrucie, u kobiet dość często poród), niektóre leki lub substancje innego rodzaju. Epizod maniakalny często rozpoczyna się nagle, objawy narastają w ciągu kilku dni i zazwyczaj podobnie szybko ustępują. Początek epizodu depresyjnego jest wolniejszy, u większości chorych objawy narastają w ciągu kilkunastu dni.
fot. ojoimages
Czas trwania epizodów choroby jest bardzo różny - wynosi od kilku dni do kilkunastu miesięcy, a niektórzy uważają, że nawet do kilku lat. Depresja w przebiegu ChAD trwa średnio około 6 miesięcy, mania nieco krócej - średnio od 2 tygodni do 4-5 miesięcy.
